DNA Baz ve Bağ Sayıları
Aşağıdaki miktarlar iki zincirin tamamı içindir. Baz satırlarında toplam içindeki yüzdeleri de gösterilir.
Hesaplamak için bilinen değerleri girin.
Baz Eşleşmeleri
Şema eşleşme türlerini gösterir. Bazların DNA üzerindeki sırasını göstermez.
—
Verilen Zincir ve Karşı Zincir
Karşı zincir aynı soldan sağa hizalamayla gösterilir. İki zincir zıt yönlüdür. S ile girilen sitozin sonuçta C olarak yazılır.
Nasıl Hesaplanır? Hesaplama Yöntemi
DNA’da adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir. A–T çifti arasında iki, G–C çifti arasında üç hidrojen bağı bulunur. Bu nedenle bağ sayısını bulmak için önce her çiftten kaç tane olduğunu bilmemiz gerekir.
Örnek olarak iki zincirinde toplam 1.000 nükleotit bulunan bir DNA düşünelim. Adenin sayısı 300 ise timin sayısı da 300 olur. Geriye 1.000 − 600 = 400 nükleotit kalır. Guanin ile sitozin eşit sayıda olduğundan her birinden 200 tane bulunur. Bu DNA’da 300 A–T ve 200 G–C çifti vardır. Hidrojen bağı sayısı 300 × 2 + 200 × 3 = 1.200 olarak hesaplanır.
Nükleotit sayısı ile baz çifti sayısı aynı değildir. Bir baz çifti iki nükleotit içerir. Yukarıdaki 1.000 nükleotitlik DNA, 500 baz çiftinden oluşur. Uzunluğu girerken hangi bilgiyi kullandığınızı seçebilirsiniz.
Yalnız tek bir zincir verilmişse A ile T, G ile C o zincirde eşit olmak zorunda değildir. Karşı zincirde her A için T, her G için C bulunur. İki zinciri birlikte saydığımızda eşitlik sağlanır. DNA Dizisiyle sekmesinde bir zinciri 5′ → 3′ yönünde girebilirsiniz; karşı zincir aynı hizalamada 3′ → 5′ yönünde gösterilir.
Bu hesap çift zincirli, normal A–T ve G–C eşleşmeleri içeren DNA modeli içindir. Sonuçtaki bağ sayısı hidrojen bağlarını ifade eder. Bazların dizilişi verilmediyse yalnız miktarlar bulunabilir; bu miktarlardan belirli bir baz dizisi üretilmez.
P = N / 2
A = T; G = C (iki zincirin toplamında)
A–T çifti = A; G–C çifti = G
Hidrojen bağı = 2 × A + 3 × G
%GC = (G + C) / N × 100
P ve hidrojen bağı H biliniyorsa: G–C çifti = H − 2P; A–T çifti = 3P − H
Sıkça Sorulan Sorular
Çift zincirli DNA’nın toplamında A = T ve G = C olur. Toplam nükleotit sayısıyla birlikte bir bazın sayısı biliniyorsa diğer bazlar bulunabilir. Örneğin toplam 1.000 nükleotit ve 300 adenin varsa 300 timin, 200 guanin ve 200 sitozin bulunur.
Bir baz çifti karşılıklı duran iki nükleotit içerir. Bu nedenle çift zincirli DNA’da toplam nükleotit sayısı, baz çifti sayısının iki katıdır. 500 baz çiftinde toplam 1.000 nükleotit bulunur.
A–T çifti sayısını 2, G–C çifti sayısını 3 ile çarpıp toplarız. Örneğin 300 A–T ve 200 G–C çifti için 300 × 2 + 200 × 3 = 1.200 hidrojen bağı bulunur.
Eşit olmak zorunda değildir. Eşitlik iki zincir birlikte değerlendirildiğinde geçerlidir. Tek zincirdeki adenin karşı zincirdeki timinle eşleşir. Bir zincirin dört baz sayısını veya dizisini girerseniz karşı zincirin miktarları da bulunur.
Uluslararası gösterimde sitozin C ile yazılır. Bazı Türkçe ders kaynaklarında S kullanılır. Dizi girişinde C ve S aynı baz olarak kabul edilir; sonuçlar C ile gösterilir.
Bazların ayrı ayrı miktarlarını ve hidrojen bağı sayısını bulmak için yeterli değildir. Toplam uzunluğun yanında bir bazın miktarı veya yüzdesi ya da toplam hidrojen bağı sayısı gibi ek bilgi gerekir.
Bilinen Değerlerle sekmesinde yüzdeler iki zincirin toplam nükleotit sayısına göredir. Tek bir baz en fazla %50 olabilir. G+C toplamı ise %0 ile %100 arasında olabilir. Tek zincire ait bir yüzde aynı anlama gelmediği için burada doğrudan kullanılmamalıdır.
Araç bir DNA molekülündeki tam sayı baz miktarlarını hesaplar. Girilen uzunluk ve yüzde kesirli nükleotit sayısı veriyorsa sonucu yuvarlayarak tamamlamaz. Verilerin uyumlu olmadığı belirtilir. Ders sorusunda yuvarlanmış bir yüzde verildiyse bu bilgiyi ayrıca değerlendirmek gerekir.
DNA’nın iki zinciri zıt yönlüdür. Girdiğiniz zincir soldan sağa 5′ → 3′ olarak kabul edilir. Altındaki karşı zincir eşleşmeleri korumak için aynı hizalamada 3′ → 5′ olarak gösterilir.
Bu sürüm bazların eşleşmesinden doğan hidrojen bağlarını hesaplar. Aynı zincirdeki nükleotitleri birbirine bağlayan fosfodiester bağları farklıdır ve bu sonuca dahil edilmez.